Tarayıcı Geçmişi, Çerezler ve İnternet Geçmişinin Ceza Muhakemesindeki Delil Değeri

Tarayıcı geçmişi, bir cihazın internetle kurduğu ilişkinin izlerini taşıyabilir. Bu izlerin her biri aynı şeyi anlatmaz. Geçmiş kaydı bir adres ziyaretine, çerez belirli bir siteyle sürdürülen duruma, önbellek ise daha önce alınmış içeriğin yerel kopyasına ilişkin olabilir. Bir dosyada internet adresi bulunması, kişinin o adrese bilinçli olarak gittiğini, içeriğin tamamını gördüğünü veya suç oluşturan işlemi gerçekleştirdiğini tek başına göstermez.

Ceza muhakemesinde tarayıcı verisinin değeri, kaydın hangi işlev için üretildiğinin anlaşılmasına bağlıdır. Kullanıcı arayüzünde görünen geçmiş, yerel veritabanı ve hesaba eşitlenen kayıt birbirinden farklı kapsam taşıyabilir. İnceleme, “internet geçmişi bulundu” biçimindeki genel ifadeyi somut veri türlerine ayırmalıdır. Böylece kaydın varlığı, kişinin davranışı ve suçun unsurları arasında kurulan çıkarımlar denetlenebilir hale gelir.

Geçmiş, önbellek ve indirme kaydının ayrı işlevleri

Geçmiş veritabanı çoğu kez ziyaret edilen adres, sayfa başlığı ve zaman alanları gibi bilgiler içerir. Ancak alanların anlamı tarayıcıya ve sürüme göre belirlenmelidir. Son ziyaret zamanı, ilk ziyaret zamanı ve ziyaret sayısı aynı olguyu göstermez. İnceleme yazılımının ekranda verdiği başlıklar, özgün veritabanındaki alanlarla ilişkilendirilmelidir. Aksi halde toplulaştırılmış bir değer tekil işlem gibi yorumlanabilir.

Önbellekte bulunan içerik, tarayıcının bir isteğe karşılık aldığı verinin yerel kopyası olabilir. Sayfanın içindeki görsel, reklam veya başka kaynaktan gelen öğe, kullanıcının ayrıca o kaynağı ziyaret etmesi gerekmeksizin alınmış olabilir. Bu nedenle önbellekteki her alan adı bilinçli ziyaret listesine dönüştürülemez. İçeriğin hangi sayfa veya istekle ilişkili olduğu ve kullanıcıya gösterilip gösterilmediği araştırılır. Elde bulunan kayıt bu ayrımı desteklemiyorsa sınır belirtilir.

İndirme geçmişi de dosyanın cihazda halen bulunduğunu veya açıldığını zorunlu olarak göstermez. İndirme yarıda kalmış, dosya silinmiş veya başka konuma taşınmış olabilir. Buna karşılık dosyanın cihazda bulunması, tarayıcıdan indirildiğini tek başına kanıtlamaz. İndirme kaydı, dosya içeriği ve sonraki kullanım izleri birlikte değerlendirilir. Suç isnadı dosyanın bilerek edinilmesine dayanıyorsa bu aşamaların birbirinden ayrılması özellikle önem taşır.

Çerezin varlığından çıkarılabilecek sınırlı sonuç

Çerez, web hizmetinin tarayıcıda tutabildiği durum bilgisidir. Oturumu sürdürme, tercihleri hatırlama veya başka işlevler için kullanılabilir. IETF RFC 6265, bu mekanizmanın teknik çerçevesini açıklar. Adli incelemede çerezin adı, alan adı, kapsamı ve zaman alanları anlam taşıyabilir. Ancak bir çerezin bulunması, belirli suç içeriğinin görüldüğünü veya hesabın belirli kişi tarafından kullanıldığını tek başına kanıtlamaz.

Bir sayfa farklı alan adlarından içerik yükleyebilir ve tarayıcı ayarlarına göre bu ilişkilerden farklı kayıtlar oluşabilir. Bu nedenle çerezde görünen alan adıyla kullanıcının adres çubuğuna yazdığı adres aynı olmayabilir. Kullanılan tarayıcının ilgili tarihteki çerez politikası ve ayarları da değerlendirilir. Eski teknik açıklamalar güncel bütün tarayıcılara değişmeden uygulanmamalıdır. Rapor, somut ortamın özelliklerini genel mekanizmadan ayırmalıdır.

Oturum çerezi bulunduğunda hesabın hangi işlem için kullanıldığı ayrıca araştırılır. Çerez, oturumun sürdürülmesiyle ilgili olabilir, fakat her işlemde kişinin yeniden kimlik doğruladığını göstermez. Çerezin başka cihazdan taşınması veya hesabın eşitlenen verilerle ilişkilendirilmesi gibi iddialar somut delillerle sınanır. Teknik ihtimaller gerçekleşmiş sayılmaz. Aynı şekilde çerezin varlığından gerçek kullanıcı hakkında sınırsız kesinlik de çıkarılamaz.

Çerezin sona erme zamanı, oluşturulma veya kullanım zamanıyla aynı değildir. Bir kaydın uzun süre geçerli olması, o süre boyunca kesintisiz kullanıldığını göstermez. Tarayıcının güncelleme veya temizleme davranışı da mevcut çerez listesini değiştirebilir. İnceleme, zaman alanlarını doğru adlandırmalı ve yalnız ilgili alandan çıkarılabilecek sonucu kullanmalıdır. Tarihlerin tek bir “ziyaret zamanı” başlığı altında birleştirilmesi, olay sırasını bozabilir.

Kullanıcı hareketi ile otomatik ağ isteği

Tarayıcı, açık sayfadaki içerikler, yönlendirmeler ve arka plan işlevleri nedeniyle kullanıcının ayrı talimatı olmadan istek üretebilir. Bu durum her geçmiş kaydının otomatik olduğu anlamına gelmez. İnceleme, kaydın hangi teknik süreçten doğduğunu belirlemeye çalışır. Kullanıcının adres yazması, bağlantıya tıklaması, sayfanın yönlendirmesi ve içeriğin otomatik yüklenmesi farklı davranışlardır. Bunları ayıran alanlar varsa raporda açıklanmalıdır.

Tarayıcı eklentileri veya zararlı yazılım da internet etkinliğini etkileyebilir. Cihazda böyle bir araç bulunduğu ileri sürülüyorsa, olay zamanındaki etkinliği ve ilgili kayıtla bağlantısı araştırılır. Salt eklenti kurulu olması, bütün geçmişin kullanıcı dışı oluştuğunu kanıtlamaz. Buna karşılık otomatik istek ürettiği doğrulanan bir araç varken bütün kayıtların bilinçli ziyaret sayılması da doğru değildir. Değerlendirme somut kayıt üzerinden yapılmalıdır.

Bir sayfanın yüklenmiş olması, kullanıcının sayfadaki bütün bilgiyi okuduğunu göstermez. Sekme arka planda kalmış veya içerik kullanıcı ekranına gelmeden başka sayfaya geçilmiş olabilir. Kalış süresi hakkında çıkarım yapılacaksa kullanılan ölçümün neyi gösterdiği açıklanır. İki ziyaret arasındaki süre, ilk sayfanın kesintisiz okunduğu süre olarak otomatik kabul edilemez. Teknik görünürlük ile zihinsel bilgi edinme arasında ayrıca gerekçe gerekir.

Senkronizasyonun cihaz aidiyetine etkisi

Tarayıcı hesabına bağlı geçmiş eşitlemesi, başka cihazdaki ziyaretin incelenen cihazda görünmesine yol açabilir. Google Chrome'un yardım açıklaması, eşitlenen geçmişin diğer cihazlardaki ziyaretleri de gösterebildiğini belirtir. Bu nedenle bir kaydın bilgisayarda bulunması, ziyaretin mutlaka o bilgisayarda gerçekleştiğini kanıtlamaz. Kaydın kaynak cihazına ilişkin alanlar ve eşitleme ayarları mevcutsa değerlendirmeye dahil edilir.

Hesaba birden fazla kişinin eriştiği iddiası varsa, eşitleme yalnız cihazlar arasında değil kullanıcılar arasında da atıf sorunu yaratabilir. Ortak hesap, açık bırakılan oturum veya hesap ele geçirilmesi araştırılabilir. Ancak bu ihtimallerin somut olayla ilişkisi gösterilmelidir. Tarayıcı hesabının belirli kişiye kayıtlı olması başlangıç bilgisi sağlar. Olay tarihindeki gerçek kullanım ve kaynak cihaz için ek kayıtlar gerekebilir.

Yerel geçmişin silinmesi, eşitlenen diğer cihazlarda da değişiklik yaratabilir. Böyle bir değişiklik, incelenen cihazdaki kullanıcının doğrudan silme işlemi yaptığını her zaman göstermez. Hesap üzerinden veya başka cihazdan yapılan işlem yansımış olabilir. Silme olayının kaynağı ve ayarların etkisi belirlenebildiği ölçüde açıklanır. Kayıt yokluğu, bu teknik bağlam kurulmadan ne bilinçli gizleme ne de hiç ziyaret olmaması şeklinde yorumlanmalıdır.

Profil ayrımı ve ortak bilgisayar kullanımı

Bir bilgisayarda birden fazla tarayıcı profili bulunabilir. Profil adı gerçek kullanıcıyı gösterebilir, fakat bu adın nasıl oluşturulduğu ve kimler tarafından kullanılabildiği araştırılır. İşletim sistemi hesabı ile tarayıcı profili aynı kimlik düzeyi değildir. Tek işletim sistemi hesabı içinde birden fazla tarayıcı profili veya tek tarayıcı profilinde birden fazla hizmet hesabı bulunabilir. İnceleme bu yapıyı doğru haritalandırmalıdır.

Ortak bilgisayarda belirli profilin açık olması, işlem anında kimin cihazı kullandığını tek başına göstermez. Fiziksel erişim kayıtları, oturum zamanları ve ilgili iş akışı yardımcı olabilir. Bu veriler de kendi kapsamlarıyla değerlendirilir. Cihazın belirli odada bulunması veya belirli kişiye zimmetli olması, başka erişim ihtimalini somut olaydan bağımsız biçimde ortadan kaldırmaz. Kişisel atıf, mülkiyet veya profil adına indirgenmemelidir.

Taşınabilir tarayıcı, kopyalanmış profil veya yedekten geri yüklenmiş veri bulunması halinde tarihsel bağ ayrıca incelenir. Eski cihazdan gelen profil, yeni cihazda geçmiş kayıtları oluşturmuş gibi görünebilir. Dosya sistemindeki oluşturma zamanı ile tarayıcı kaydının olay zamanı farklı olabilir. Bu iki zamanın karıştırılması, kullanıcının yeni cihazı edinmeden önce o cihazda işlem yaptığı gibi hatalı sonuçlara yol açabilir. Kaydın taşınma geçmişi açıklanmalıdır.

Veritabanının eksiksiz alınması ve çözümleme yöntemi

Tarayıcı verileri, ürün ve sürüme göre farklı dosyalarda veya veritabanlarında tutulabilir. İnceleme aracı yalnız belirli dosyaları okuyorsa kapsamı açıklanmalıdır. SQLite kullanan ve WAL kipinde çalışan bir yapıda, bazı güncel değişiklikler ana veritabanından ayrı WAL dosyasında bulunabilir. SQLite belgeleri bu ilişkiyi açıklar. Yalnız ana dosyanın alınması, somut veritabanının durumuna göre eksik görünüm üretebilir.

Veritabanının açılması veya tarayıcının çalıştırılması yeni yazma işlemlerine yol açabilir. Bu nedenle kaynak veri korunarak inceleme kopyası üzerinde çalışılması ve kullanılan yöntemin belgelenmesi önemlidir. Alınan kopyanın bütünlüğü kontrol edilirken, kopyanın hangi bileşenleri içerdiği de gösterilir. Eksik alınmış bir kopyanın hash değerinin doğru olması, eksikliği gidermez. Bütünlük ile kapsam ayrı teknik özelliklerdir.

Adli yazılımın çözdüğü zaman alanları ve ziyaret türleri, mümkün olduğunda kaynak kayıtla karşılaştırılmalıdır. Araç eski sürümü destekliyor, yeni sürümdeki alanı farklı yorumluyor veya bazı verileri atlıyor olabilir. Rapor, yazılım adının yanında çözümleme kapsamını ve doğrulanan alanları da belirtir. Yazılımın ekrana getirdiği “kullanıcı” veya “ziyaret” etiketi, özgün kaydın anlamıyla uyumlu olmalıdır. Otomatik rapor üretimi uzman değerlendirmesinin yerini tutmaz.

Veritabanından kurtarılan silinmiş parçalar, halen geçerli kayıtlarla aynı düzeyde sunulmamalıdır. Parçanın eksiksiz olup olmadığı, hangi tabloyla ilişkili bulunduğu ve zaman bilgisinin güvenilirliği açıklanır. Bir metin parçasında internet adresi geçmesi, bunun tamamlanmış ziyaret kaydı olduğu anlamına gelmez. Kurtarılan parçanın bağlamı belirlenemiyorsa, rapor bu sınırlılığı açıkça göstermelidir. Belirsiz veri, daha kesin görünsün diye yapılandırılmış tabloya dönüştürülmemelidir.

Gizli gezinme ve kayıt yokluğunun yorumu

Tarayıcının gizli gezinme özelliği, olağan geçmiş görünümünde hangi kayıtların tutulacağını etkileyebilir. Bu özellik bütün ağ ve hizmet kayıtlarının oluşmasını engelleyen genel bir anonimlik mekanizması değildir. Bununla birlikte belirli cihazda hangi izlerin kaldığı, tarayıcı sürümü ve kullanım koşullarına bağlıdır. Her gizli oturumun sonradan bütünüyle yeniden kurulabileceği veya hiçbir iz bırakmayacağı söylenemez.

Geçmiş listesinde adres bulunmaması, ilgili siteye hiç erişilmediğinin kesin kanıtı değildir. Silme, saklama süresi, farklı profil, farklı tarayıcı veya kayıt tutmayan kullanım biçimi açıklayıcı olabilir. Bu ihtimaller olayla bağlantılı olarak araştırılır. Aynı şekilde geçmişin boş olması, kişinin suç delilini bilinçli yok ettiği sonucunu doğurmaz. Otomatik temizlik veya olağan gizlilik tercihiyle suçla bağlantılı davranış ayrılmalıdır.

Google'ın geçmiş açıklamasında kullanıcı arayüzünün kapsamı ve silinen kayıtların görünmemesi ayrıca belirtilir. Bu tür üretici bilgileri, arayüzdeki listenin bütün geçmiş faaliyetlerin eksiksiz dökümü olmadığını anlamaya yardımcı olur. Ancak arayüzde görünmeyen her kaydın cihazdan mutlaka kurtarılabileceği sonucu da çıkarılamaz. Teknik inceleme neyi bulduğunu ve neyi bulamadığını kendi yöntemiyle açıklar. Ürün yardım sayfası, tek başına adli kurtarma garantisi değildir.

Kayıt yokluğu bir iddiayı dışlamak için kullanılacaksa, ilgili olayın normal koşullarda o kaydı üretmesinin beklenip beklenmediği sorulmalıdır. Kaydı hiç tutmayan sistemde yokluk daha sınırlı anlam taşır. Olay türünü düzenli kaydeden ve ilgili dönemi eksiksiz koruyan sistemde ise farklı değerlendirme yapılabilir. Negatif bulgunun gücü, kaydın oluşma ve korunma koşullarına bağlıdır. Rapor bu koşulları göstermeden kesin dışlama yapmamalıdır.

Zaman çizelgesinin suç tarihiyle ilişkilendirilmesi

Tarayıcı, işletim sistemi ve uzak hizmet kayıtları farklı zaman biçimleri kullanabilir. Ham zaman değeri, başlangıç referansı ve saat dilimi bilinmeden yerel tarihe dönüştürülmemelidir. İnceleme yazılımının yaptığı dönüşüm kontrol edilir. Özellikle gün değişimine yakın olaylarda saat farkı, aramanın veya ziyaretin suçtan önce mi sonra mı gerçekleştiği sonucunu etkileyebilir. Hukuki yorum, doğrulanmış zaman ilişkisine dayanmalıdır.

Birden fazla ziyaret aynı adres altında toplanmışsa, toplam ziyaret sayısı tek bir zamana bağlanamaz. Son ziyaret saati, bütün önceki ziyaretlerin zamanı değildir. Adresin geçmişte hangi içeriği sunduğu da değişmiş olabilir. İnceleme günü görülen sayfanın olay gününde de aynı içeriğe sahip olduğu ayrıca doğrulanmadan geçmişe taşınmamalıdır. Ziyaret kaydı adresi gösterebilir, geçmiş içeriği her zaman korumaz.

Suçla ilişkili olduğu ileri sürülen ziyaretin öncesi ve sonrası, bağlamı anlamak için gerekli olabilir. Ancak bu ihtiyaç kişinin bütün internet hayatının sınırsız taranmasını haklı kılmaz. İnceleme kapsamı somut olayla ilişkilendirilir. Seçilmiş birkaç adresin bağlamdan koparılarak sunulması da yanıltıcı olabilir. Mahkeme, gerekli çevresel kayıtlarla birlikte iddianın dayanağını görebilmelidir. İlgisiz özel veriler için uygun koruma tedbirleri uygulanabilir.

Olay sonrasında yapılan araştırma, olay öncesi hazırlık gibi değerlendirilmemelidir. Kişi haberleri takip etmiş, mağduriyetini anlamaya çalışmış veya hukuki yardım aramış olabilir. Bu açıklamalar otomatik olarak doğru kabul edilmez, fakat zaman ilişkisi kurulmadan dışlanamaz. Tarayıcı kaydı kişinin hangi bilgiye erişmiş olabileceğini gösterebilir. Bu bilginin ne amaçla arandığı ve suçla nasıl ilişkili olduğu ayrı muhakeme gerektirir.

Dijital aramanın kapsamı ve savunmanın denetimi

Şüphelinin bilgisayarında tarayıcı verilerinin aranması, CMK'nın uygulanabilir dijital arama hükümlerine dayanmalıdır. Araştırmanın konusu, veri türleri ve zaman aralığı somutlaştırılmalıdır. Tarayıcı profilleri özel hayat, haberleşme ve üçüncü kişilere ilişkin yoğun bilgi içerebilir. Teknik olarak tek klasörde bulunmaları, hepsinin aynı amaçla incelenmesini kendiliğinden haklı kılmaz. Gereklilik ve ölçülülük, veri seçimi ve kullanımında da gözetilmelidir.

AYM'nin E.2023/128, K.2026/36 sayılı kararı, CMK 134 kapsamındaki kişisel veri güvencelerinin önemini ortaya koyar. 25 Mayıs 2026'da yayımlanan kararın iptal hükümleri dokuz ay ertelenmiştir. Dolayısıyla 19 Ekim 2026 itibarıyla değerlendirmede kararın gerekçesiyle yürürlük zamanı ayrılmalıdır. Karar, tarayıcı verisinin teknik olarak doğru olup olmadığına ilişkin genel bir hüküm değil, dijital müdahalenin anayasal güvenceleriyle ilgili norm denetimidir.

Savunma, rapordaki belirli adresin hangi dosya ve alandan çıkarıldığını, zamanın nasıl dönüştürüldüğünü ve eşitlemenin nasıl değerlendirildiğini sorgulayabilmelidir. İlgili ham veri ve yöntem açıklaması olmadan yalnız ekran görüntülü raporla yetinilmesi, teknik itirazları güçleştirebilir. Kişisel verilerin korunması için erişim sınırlandırılabilir, ancak kişisel isnadın dayanağı denetlenebilir kalmalıdır. Bilirkişi raporu, bu denetimi mümkün kılan açıklığı taşımalıdır.

Tarayıcı kayıtları diğer delillerle birleştiğinde güçlü bir olay anlatımı sağlayabilir. Aynı hesabın sunucu işlemi, yerel dosya ve ilgili oturumun zaman uyumu belirli davranışı destekleyebilir. Ancak üç kayıt aynı eşitlenmiş kaynaktan türemişse bağımsız doğrulama gücü abartılmamalıdır. Mahkeme yalnız kayıt sayısını değil, kayıtların kaynaklarını ve birbirinden bağımsız olup olmadığını değerlendirmelidir. Ortak kökenli veriler, farklı dosyalarda bulunduğu için farklı olaylara dönüşmez.

Tarayıcı incelemesinin hukuki değeri, adres listesini insan davranışına dönüştüren çıkarımların açıklanmasında ortaya çıkar. Kaydın türü, üretim nedeni, kaynak cihazı ve zaman ilişkisi doğru kurulduğunda delilin güçlü ve zayıf yanları görülebilir. Bir sitenin izi, bir içeriğin görülmesi ve suç oluşturan işlemin yapılması aynı ispat sorusu değildir. Gerekçeli değerlendirme bu farkları koruduğu ölçüde dijital geçmişi güvenilir biçimde kullanabilir.